Oznaczenia samolotów U.S. NavyAutor:Jacek Waszczuk w dniu:2012-12-05 14:09:31

Oznaczenia amerykańskich samolotów bojowych to rozległy temat, w zależności od okresu jak i przynależności. Lotnictwo amerykańskie (United States Air Force) jest odrębnym rodzajem sił zbrojnych od 18 września 1947. Samoloty US Air Force są tylko ułamkiem lotnictwa bojowego tego kraju. Marynarka (United States Navy) posiada własne lotnictwo, doskonale widać to choćby po maszynach bazujących na lotniskowcach. Częścią składową US Navy jest Piechota Morska (US Marines), również wyposażona w swoje lotnictwo. US Army czyli siły lądowe USA posiadają swój korpus lotniczy. Ostatnią formacją militarną posiadającą własne samoloty jest Gwardia Narodowa (US National Guard), formacja typu policyjnego wspierająca w rejonie swojego bazowania regularną armię. W przybliżeniu formacja spełnia rolę podobną do polskiej Obrony Cywilnej.

Na pierwszy ogień idzie system oznaczeń lotnictwa Marynarki (US Navy) ze szczególnym naciskiem na okres XX wojny światowej.  Choć system powstał w latach dwudziestych XX wieku to z niewielkimi zmianami przetrwał do lat sześćdziesiątych. Powojenne zmiany wprowadziły dodatkowe uwarunkowania, które wykraczają poza poniższy tekst.
 

     Pełny kod oznaczeń składał się z ośmiu części. By prześledzić system wykorzystam ogólnie znane samoloty używane podczas II wojny, poniżej przykład:

 

Vought  X  F  4  U - 5   N   Corsair

     6      7  1  2   3   4   5       8

 


Poszczególne cyfry pod oznaczeniem określają:

 

1. FUNKCJA - litera lub litery oznaczające funkcję samolotu, w tym wypadku jest to F czyli fighter (myśliwiec), pełna lista funkcji pniżej:

  • A – Ambulance – sanitarny
  • B – Bomber – bombowy
  • F – Fighter – myśliwiec
  • G – Transport – transportowy (lekki)
  • H – Helicopter – śmigłowiec
  • J – General Unity – wielozadaniowy
  • L – Glider – szybowiec
  • N – Trainer – szkolny (do szkolenia podstawowego)
  • O – Observation – obserwacyjny
  • P – Patrol – patrolowy
  • R – Transport – transportowy (ciężki)
  • S – Scout – rozpoznawczy
  • T – Torpedo – torpedowy

 

Używano także samolotów wielorakiego przeznaczenia, w tym:

  • BF – Bomber/fighter – myśliwsko/bombowy
  • BT - Bomber/transport – bombowo/transportowy
  • JR – Utility/transport – wielozadaniowo/transportowy
  • OS – Observation/scout – obserwacyjno/zwiadowczy
  • PB – Patrol/bomber – patrolowo/bombowy
  • SB – Scout/bomber – zwiadowczo/bombowy
  • SN – Trainer – szkoln/treningowy (szkolenia zaawansowanego)
  • SO – Scout/observation – zwiadowczo/obserwacyjny
  • TB – Torpedo/bomber – torpedowoi bombowy
  • TD – Targed drone – bezpilotowiec

 

2. MODEL - cyfra lub cyfry oznaczające kolejny model samolotu (szybowca) wytwórni. W powyższym przykładzie Corsair jest czwartym myśliwcem morskim powstałym w zakładach Vought. Szczególnym wypadkiem był numer jeden którego nie używano.

 

3. KOD WYTWÓRNI - by uprościć oznaczanie maszyn podzielono wszystkie wytwórnie w grupy i każdej z nich nadano koleją literę alfabetu. Ponieważ zakładów produkujących samoloty było więcej niż liter w alfabecie dlatego też do każdej litery przypięto po dwa – trzy zakłady. Lista zakładów:

  • A - Brewster, Allied Aviation
  • B – Beech, Boeing, Budd
  • C – Curtiss, Cessna, Culver
  • D – Douglas, Globe, McDonnell
  • E – Bellanca, Gould, Piper, Edo, Pratt Read
  • F – Grumman, Fairchild
  • G - Goodyear , Great Lakes
  • H - Howard, Hall, McDonnell,
  • J - North American
  • K – Fairchild (Kanada), Nash, Fleetwings
  • L – Bell, Langley, Columbia
  • M – Martin, eneral Motors
  • N – Naval
  • O – Lockheed
  • P – Piper, Spartan, Piasecki, Pitcairn
  • Q – Stinson, Bristol, Fairchild (USA)
  • R – Interstate, Aeronca, Ryan, American
  • S – Sikorsky, Schweizer, Stearman, Platt Le Page
  • T – Northrop, Taylorcraft, Timm
  • U – Vought
  • V – Vulte, Vega (Lockheed) Canadian Vickers
  • W – Waco, Canadian Car and Foundry
  • Y – Consolidated, Convair

 

4. NUMER WERSJI - jak sama nazwa wskazuje, liczba tu trafiająca określała kolejną wersję samolotu. W naszym przypadku jest to 5 wersja myśliwca Corsair. Czasem wydawać by się mogło iż nie nadawano kolejnych numerów. Każda wersja otrzymywała swój numer ale nie każda z modyfikacji trafiała do produkcji seryjnej, dlatego czasem braki w oznaczeniach kolejnych odmian wchodzących do produkcji. Szczególnym 3wypadkiem była pierwsza wersja która nie otrzymywała numeru 1.

 

5. SPECJALNE MODYFIKACJE - w taki sposób wyróżniano pododmianę danego samolot różniącą się zastosowaniem od typowych maszyn seryjnych. W naszym wypadku jest to litera N czyli Nocny (w domyśle Nocny myśliwiec). Lista literowych oznaczeń jakie powstały do wyróżniania odmian:

  • A - Amphibian – amfibia (najczęściej była to amfibijna odmiana łodzi latającej)
  • H – Ambulance – sanitarny
  • N – Night – nocny (w domyśle nocny myśliwiec)
  • P - Photo reconnaissance – rozpoznanie fotograficzne
  • R – Transport – Transportowy
  • S – Seaplane – wodnosamolot (zwykle pływakowa wersja samoloty klasycznego)

 

Lista nie jest pełna. Podczas wojny używano jeszcze innych liter, zwykle używanych przez samoloty jednej wytwórni w szczególnych sytuacjach. Dla przykładu  F6F-5K wersja myśliwca z dodatkowymi urządzeniami do zdalnego sterowania, samolot mógł być użyty jako latający cel lub bomba latająca. Po II wojnie doszły kolejne zmiany w tym dodano nową klasę A od Attak czyli samolot szturmowy

 

6. PRODUCENT - ponieważ istniało wiele firm produkujących samoloty bojowe i każda litera kodowa określała więcej niż jedną wytwórnię. Dlatego też pisano w ten sposób nazwę wytwórni 

 

7. STATUS SAMOLOTU -  W tym miejscu wyróżniano trzy stany samolotu czyli samoloty prototypowe, serie próbne i klasyczne samoloty seryjnie produkowane. Maszyny produkowane seryjnie nie otrzymywały żadnej litery kodowej, pozostałe:

  • X – prototype – prototyp
  • Y – service trials – seria próbna

 

8. NAZWA WŁASNA -  w tym miejscu trafiały nazwy własne samolotów nadawane przez wytwórnie lotnicze lub przez samego odbiorcę (US Navy). W powyższym wypadku jest to Corsair czyli korsarz. Nazwy własne czasem nadawano według niepisanego prawa, pokładowe myśliwce morskie produkowane przez Grummana otrzymywały nazwy kotów; Wildcat, Hellcat, Bearcat, Jaguar, Panther na F14 Tomcat kończąc.

 

                                                   

Rozłożone na czynniki pierwsze oznaczenie kilku innych maszyn ze zdjęć.

 

 

                                                    

                                                                                             Grumman F6F-5N Hellcat              

                                                     źródło: [img]http://www.airfields-freeman.com/RI/F6F-5N_inflight.jpg[/img]

 

Grumman F6F-5N Hellcat

Grumman (nazwa wytwórni)

F – myśliwiec

6 - szósty myśliwiec morski Grummana

F – litera kodowa oznaczająca zakłady Grumman

5 – piąta odmiana

N -  wersja nocnego myśliwca

Hellcat - nazwa własna

 

 

 

                                                    

                                                                                  Canadian Vickers PBV-1A Canso

źródło: [IMG]http://www.forum.spotter.pl/photoplog/images/203/medium/1_air104.jpg[/IMG]

 

 

 

Canadian Vickers (nazwa wytwórni)

PB – patrolowo bombowy

1 - w domyśle pierwszy samolot patrolowo bombowy tej wytwórni, jak wspomniano wyżej jedynka pominięta

V - kodowa nazwa zakładów

1 - pierwsza odmiana tego samolotu z zakładów Canadian Vickers

A - odmiana amfibia

 

 

 

W przypadku gdy zamówienia US Navy przekraczały możliwości produkcyjne macierzystych wytwórni, zlecano licencyjną produkcję w zakładach mniej obciążonych. W tym wypadku do odbiorców trafiały samoloty pod różnymi oznaczeniami, w zależności od kodu producenta . Przykład Consolidated PBY-5A Catalina czyli niezwykle popularna amfibia produkowana w zakładach Consolidated produkowana była także w zakładach Canadian Vickers jako PBV-1A.

 

 Vought F4U – 1 Corsair - jednen z najlepszych myśliwców morskich II wojny,
produkowany był także w zakładach Goodyear jako FG-1 oraz Brewster jako F3G-1

źródło: [img]http://0.tqn.com/d/militaryhistory/1/0/y/B/-/-/F4UCorsair.jpg[/img]

 

 

Mimo że system sprawdzał się znakomicie zdarzały się odstępstwa choćby w przypadku sterowców patrolowych używanych przez marynarkę jako aerostaty patrolowe Goodyear G-1 pod oznaczeniem wojskowym Goodyear ZNN-G.