Systemy nawigacji Gee i OboeAutor:Bartłomiej Poniewierski w dniu:2015-04-27 13:47:23

System Gee (radar position indicator) - hiperboliczny system nawigacji z okresu II wojny światowej

Pierwsze założenia sytemu opracował Robert Dippy już w 1937 roku. System jego projektu pracował na częstotliwości 30 MHz i miał pomagać przy lądowaniach samolotów przy ograniczonej widoczności. Projekt jako zbyt awangardowy nie doczekał się jednak realizacji.

                                                               Mapa z naniesioną siatką sytemu Gee (rys. RAF)

Pomysł powrócił w 1941 roku, kiedy to zaistniała nagła potrzeba poprawy skuteczności nocnych lotów RAF. Niemcy tworząc system "Knickebein" potwierdzili praktyczną skuteczność sytemu naprowadzania opartego na emisji sygnałów z odległych stacji.

System składał się z trzech radiolatarni - głównej i dwóch podległych oddalonych od siebie o ok. 160 km. Podobnych łańcuchów mogło istnieć wiele. Sygnały były odbierane w samolotach z zainstalowanymi oscyloskopami, odczytane sygnały były nanoszone na specjalnie przygotowaną mapę. Zasięg sygnału wynosił ok. 400 km, sygnał był retransmitowany przez specjalnie wyposażone samoloty wydłużając tym samym pokrycie. Dokładność sytemu wahała się od 500 metrów do 3 km.

Urządenia systemu montowane w samolocie: antena, odbiornik i oscyloskop (foto: wikipedia)


Gee dość szybko przestał być tajemnicą a jego pracę można było dość łatwo zakłócić, lecz ze względów technicznych Niemcy zakłócali tylko niewielką część obszaru Rzeszy. Wiele sprawnych odbiorników i kompletnych map trafiło w ręce Luftwaffe, gdzie były z powodzeniem używane.

Nadajnik systemu Gee (foto: wikipedia)
 

Najwięcej odbiorników trafiło na pokłady moskitów, były one także na wyposażeniu polskich dywizjonów.
Po wojnie w Anglii działały cztery łańcuchy, we Francji trzy, a w Niemczech jeden. System Gee zaczęto wykorzystywać powszechnie w lotnictwie cywilnym. Ostatni łańcuch wyłączono w 1970 roku. Gee wykorzystywano także w nawigacji morskiej.


System Oboe powstał w 1942 roku jako uzupełnienie systemu Gee, miał on zwiększyć dokładność do kilkudziesięciu metrów. System zbudowany był z dwóch radiolatarni połączonych ze sobą - dla synchronizacji - kablem. Pierwsza radiolatarnia określana mianem "kot" emitowała sygnał, który umożliwiał lot po łuku w stałej odległości od radiolatarni. Parametry sygnału dobierano tak, by "łuk sygnału" przebiegał nad celem. Druga latarnia - "mysz" - pracowała na zasadzie "odzewowej", sygnał trafiał do odbiornika w samolocie po czym wracał do nadajnika. Na podstawie czasu określano odległość na łuku.
Zasięg sygnału wynosił ok 450 km i nie mógł być on retransmitowany. Dokładność dochodziła do 50 metrów. Najczęściej system wykorzystywano do atakowania celów w Zagłębiu Ruhry. Po wojnie nie znalazł on zastosowania cywilnego i został zlikwidowany.



Schemat działania systemu Oboe (rys. C.Latham, A.Stobbs)