Breguet Bre.690Autor:Bartłomiej Poniewierski w dniu:2013-04-14 17:27:56

W 1934 roku we Francji ogłoszono konkurs na budowę ciężkiego, trzymiejscowego myśliwca, którego głównym przeznaczeniem miała być eskorta i przechwytywanie wrogich bombowców. O skuteczności nowej maszyny miała stanowić wysoka prędkość i silne uzbrojenie.

Na czele projektu firmy Breguet stanął Georges Ricard, a kierowany przez niego zespół inżynierów zaprojektował trzymiejscowy, dwusilnikowy, całkowicie metalowy średniopłat, któremu nadano oznaczenie Bre.690. W eliptycznym kadłubie umieszczono kabinę pilota i zajmującego za nim miejsce nawigatora, za krawędzią spływu skrzydeł usadowiono strzelca/radiooperatora.

Skrzydła maszyny miały obrys trapezowy z zaokrąglonymi końcówkami, wyposażono je w lotki i klapy. Umieszczono w nich dwa zbiorniki po 200 litrów, dodatkowe zbiorniki znalazły się w gondolach silnikowych (po 160 litrów). Usterzenie zbudowano z dwóch stateczników poziomych ze sterami wysokości i umieszczonych na ich końcach stateczników pionowych ze sterami kierunku. Koła główne były całkowicie chowane w gondole, a kółko ogonowe w kadłub. Napęd zapewniały dwa silniki w układzie podwójnej gwiazdy Hispano Suiza 14AB 02/03 o mocy startowej 650 KM. Oczywiście, zgodnie z francuskim zwyczajem, napędzały one śmigła o przeciwnych kierunkach obrotu. Uzbrojenie składało się z dwóch działek działek 20 mm zamontowanych na bokach kadłuba i karabinu maszynowego 7,5 mm tylnego strzelca.

Prototyp myśliwca Breguet Bre.690-01 (foto. Armee de I`Air)

Ogłoszony został konkurs, który miał wyłonić przyszłego producenta. Jego zwycięzcą został Potez 630. Jednak zakłady Breguet podjęły budowę prototypu na własny koszt. Zaostrzająca się sytuacja międzynarodowa zmusiła francuskie siły powietrzne do poszukiwania nowych typów uzbrojenia. W 1937 roku Ricard przeprojektował Bre.690 na dwumiejscowy samolot szturmowy i w takiej postaci został on zamówiony. Budowa prototypu poszła bardzo sprawnie, jednak brak silników, które w pierwszej kolejności trafiały do Potezów, spowodował spore opóźnienie. Dopiero 23 marca 1938r. Maurice Claisse wykonał pierwszy oblot Bre.690-01. Bardzo szybko okazało się, że osiągi Bregueta znacznie przewyższają zwycięskiego w konkursie Poteza. Zamówiono 204 samoloty oznaczone Bre.691 AB2 (Assalut Bombardement Deux Place – szturmowiec dwumiejscowy).

W Bre.691 zlikwidowano stanowisko nawigatora dzięki czemu możliwe było powiększenie komory bombowej, w której znalazło się miejsce dla ośmiu bomb 50 kg. Uzbrojenie strzeleckie składało się z działka 20 mm (na prawej burcie), dwóch karabinów 7,5 mm w nosie kadłuba i karabinu 7,5 mm strzelca tylnego. Uzbrojenie ofensywne można było opuszczać w dół, co ułatwiało atakowanie celów naziemnych. Dodatkowo w spodzie kadłuba umieszczono kaem 7,5 mm strzelający w dół do tyłu. Kadłub wydłużono o 30 cm, zmieniono kształt kabiny pilota, przebudowano podwozie i zwiększono zapas paliwa. Do napędu stosowano silniki Hispano Suiza 14AB 10/11 o mocy startowej 700 KM i Hispano Suiza 14AB 12/13 o mocy startowej 800 KM.

Prototyp 691-01 oblatano 22 marca 1939r. a 15 maja 1939r. oblatany został pierwszy seryjny Bre.691 AB2 No.01. Pierwszą jednostką, do której trafiły Breguety był Escadrille 1/54 z lotniska Orleans Bricy.

Po zawieszeniu produkcji dotychczasowych jednostek napędowych wybór padł na 14 cylindrowe silniki Gnome Rhone 14M 6/7. Te chłodzone powietrzem silniki w układzie podwójnej gwiazdy zapewniały moc startową 700 KM. Pierwszym samolotem, który je otrzymał był Bre. 691 No.19, który został oblatany 25 października 1939r. Wszystkie maszyny od Bre.691 No.79 wyposażano w silniki Gnome Rhone i nadano im oznaczenie Bre.693. Późniejsze egzemplarze produkcyjne otrzymały dodatkowe dwa karabiny maszynowe 7,5 mm umieszczone pod kątem w dół w tylnej części gondoli silnikowych. W założeniu miały one ostrzeliwać cele naziemne po przelocie nad nimi samolotu.

Breguet Bre.693 AB2 (foto: Armee de I`Air)

Kolejną powstałą wersją był Bre.695. Samolot wyposażono w silniki Pratt & Whitney SB4G Twin Wasp Junior o mocy startowej 825 KM. Amerykańskie silniki - choć lżejsze - miały większą średnicę i konieczne było głębokie przekonstruowanie gondoli i systemu paliwowego. Silniki ograniczały w znacznym stopniu widoczność, zmniejszyły także osiągi. Prototyp 695-01 oblatano 2 września 1939r., a już od czerwca 1940r. rozpoczęto przekazywanie seryjnych egzemplarzy.

Bre.696 B2 był opartym na wersji 693 lekkim bombowcem. Powiększono w nim komorę bombową, zamontowano celownik bombowy. Uzbrojenie strzeleckie ograniczono do dwóch karabinów maszynowych 7,5 mm zamontowanych w dziobie i jednego na tylnym stanowisku. Samolot oblatano 3 listopada 1939r. Produkcji seryjnej jednak nigdy nie podjęto.

Bre.697 był prototypem ciężkiego myśliwca niszczycielskiego Bre.700 C2. Zamontowano w nim silniki Gnome Rhone 14N 48/49. Prototyp oblatano 19 października 1939r. Uzbrojenie planowano wzmocnić działkami 30 mm. Do wybuchu działań wojennych planów tych jednak nie zrealizowano a prototyp 697-01 zniszczono.

W połowie 1939r. na zlecenie Szwecji zaprojektowano samolot rozpoznawczy/lekki bombowiec Bre.694. Przywrócono centralne stanowisko nawigatora/obserwatora a napęd zapewnić miały dwa silniki Gnome Rhone 14M 4/5. Uzbrojenie stanowić miały dwa karabiny maszynowe. Prototyp 694-01 oblatano 20 stycznia 1940r. Ostatecznie Szwedzi nie zdecydowali się na zakup. Wersją 694 zainteresowali się Belgowie, którzy chcieli podjąć ich produkcję w zakładach SABCA. Do wybuchu walk z Niemcami produkowano w Belgii Bre.693 a  prototyp 694 przekazano francuskiej marynarce.

Zaprojektowano szereg ciekawych wariantów tej konstrukcji, które jednak nie doczekały się realizacji np.:

  • Bre.698 Bp2 – bombowiec nurkujący,
  • Bre.698 B2   – dwumiejscowy lekki bombowiec w układzie Bre.696, lecz z silnikami Pratt & Whitney SB4G,
  • Bre.810         – samolot wielozadaniowy zaprojektowany na zamówienie francuskiej marynarki.

Ogółem zbudowano 224 samoloty Bre.693 i 50 samolotów Bre.695. Do jednostek liniowych trafiło odpowiednio 106 i 33 samoloty. Belgijskie zakłady SABACA zbudowały 33 sztuki Bre.693.

Breguet Bre.695 z silnikami Pratt&Whitney (foto: Armee de I`Air)

Mimo bardzo dobrych osiągów i świetnych opinii pilotów działania Breguetów nie odbiegały od ogólnej działalności francuskiego lotnictwa, która była nacechowana kompletną nieudolnością. Francuzi nie nadążali za tempem niemieckiego natarcia. Dywizjony lotnicze były raz po raz przerzucane na przypadkowe lotniska, brak było rozpoznania. Jednostki wyposażone w Bre. podobnie jak inne dywizjony bombowe atakowały bez osłony myśliwskiej cele, które zwykle były mocno bronione. Nie bez znaczenia było też niedostateczne wyszkolenie załóg, których doświadczenie lotnicze było bardzo krótkie.

Samoloty wykonały 500 lotów bojowych, stracono 47 maszyn.

Po utworzeniu rządu Vichy 26 egzemplarzy Bre. trafiło na lotnisko w Lezignam. Po likwidacji „wolnej strefy” Niemcy przekazali samoloty Włochom, którzy wcielili je do jednostek szkolnych.  

Dane taktyczno-techniczne

Breguet Bre.691 był dwumiejscowym, całkowicie metalowym samolotem szturmowym i bombowym.

Napęd

Dwa chłodzone powietrzem silniki w układzie podwójnej gwiazdy Hispano Suiza 14AB 10/11 o maksymalnej mocy 725 KM.

Uzbrojenie

W przedniej części kadłuba: działko 20 mm, dwa kaemy 7,5 mm. Tylny strzelec: kaem 7,5 mm. W spodzie kadłuba umieszczono kaem 7,5 mm strzelający w dół do tyłu. Bomby do 400 kg.

 

  • Długość [m]                                     9,68                                                       
  • Rozpiętość [m]                                 15,53                                                      
  • Wysokość [m]                                   3,20                                                       
  • Masa maks [kg]                                 5000                                                       
  • Prędkość maks [km/h]                       480                                                        
  • Prędkość przeotowa [km/h]                407                                                        
  • Pułap [m]                                        7800                                                      
  • Zasięg [km]                                      1350