Amiot 143 "Autobus"Autor:Bartłomiej Poniewierski w dniu:2013-03-24 22:21:01

Jesienią 1933r. francuskie siły powietrzne ogłosiły zwycięzcę konkursu na samolot wielozadaniowy – multiplaces de combat. Wybraną maszyną był Amiot 140. W założeniach samolot miał mieć silne uzbrojenie strzeleckie umożliwiające wykonywanie zadań bez konieczności osłony klasycznych myśliwców. Maszyna miała także stanowić osłonę dla innych bombowców. Zwrotność czy prędkość wznoszenia były cechami drugorzędnymi.

Amiot 143 M4 (foto. Armee de I`Air)

Amiota 140.01 oblatano wiosną 1931r. Pierwsze zamówienie francuskie lotnictwo złożyło tuż po rozstrzygnięciu konkursu. Jednak nim rozpoczęto produkcję zakłady zaproponowały dwa udoskonalone modele. Samoloty różniły się głównie zastosowanym napędem.

Do produkcji seryjnej skierowano projekt Amiot 143 M4.

Amiot 143 M4 (foto. Armee de I`Air)

Pierwszy lot prototyp 143.01 wykonał w sierpniu 1934r. Był to całkowicie metalowy, dwusilnikowy górnopłat. Załoga składała się z czterech osób. Kadłub miał przekrój prostokąta. W jego przedniej części, w kulistej wieżyczce, umieszczono przedniego strzelca. Dalej znajdowała się kabina pilota, a za nią - w połowie kadłuba - stanowisko tylnego strzelca. Pod kadłubem podwieszono bogato przeszkloną gondolę, w której umieszczono stanowisko bombardiera (obsługiwał je przedni strzelec), komorę bombową oraz stanowisko strzeleckie do obrony tylnej-dolnej półsfery.

Skrzydła miały obrys trapezowy o grubym profilu. Oparto je na trzech dźwigarach, które były integralną częścią kadłuba. Mechanizację skrzydła stanowiły klapolotki. Na zewnętrznej stronie skrzydeł umieszczono zbiorniki paliwa, które mogły być w razie konieczności (np. pożaru) odrzucone. Usterzenie było klasyczne. Pionowe - statecznik ze sterem kierunku, poziome - ze sterami wysokości podparto zastrzałami. Podwozie z kółkiem ogonowym było stałe. Koła główne osłonięto owiewkami. Golenie podparto zastrzałami.

Amioty 143 M4 jednostki szkolnej z Cazaux (foto. Armee de I`Air)

W każdej wersji samolotu w gondoli znajdowały się sterownice i zestaw instrumentów, które umożliwiały w sytuacji awaryjniej przejęcie konroli na samolotem innym członkom załogi.

Napęd stanowiły dwa silniki Gnome Rhone 14k o mocy startowej 800 KM. Oczywiście zgodnie z francuską tradycją silniki miały przeciwstawne kierunki obrotu.

W trakcie prób wprowadzono wiele modyfikacji, m.in. przeprojektowano kadłub, stanowiska strzeleckie, powiększono statecznik pionowy i wydłużono gondole silników.

Na początku 1935r. prototyp uzbrojono w 5 karabinów Lewis 7,7 mm. Rozpoczęto także próbne bombardowania. Amiot mógł unieść 500 kg bomb.

Pierwszy seryjny Amiot 143 No 1 opuścił zakłady równocześnie z rozpoczęciem testów uzbrojenia. Do napędu zastosowano dwa silniki Gnome Rhone 14K Mistral Major o mocy maksymalnej 900 KM. Udźwig zwiększył się do 800 kg a zapas paliwa do 2720 dm3.

W trakcie produkcji wprowadzano zmiany, i tak od 31. egzemplarza wydłużono kadłub (z 17,94 m do 18,24 m), przesunięto przednią wieżyczkę do przodu. Od 41. egzemplarza montowano karabiny MAC 1934 7,5 mm. W przedniej części kadłuba, w dnie, umieszczono kaem strzelający w dół. Przeprojektowano zbiorniki paliwa, których pojemność nie uległa zmianie, ale zrezygnowano z systemu odrzucania. Zdecydowano także o „przekwalifikowaniu” na nocny bombowiec. Dodano piątego członka załogi i zmieniono oznaczenie na 143 M5.

Produkcję zakończono 17 marca 1937r. po zbudowaniu 138 maszyn.

W zakładach Amiota powstało kilka prototypów i projektów rozwojowych:

  • 144 M5 był oparty na 143 M5, przeprojektowano skrzydło i zamontowano chowane do centropłata podwozie. Zabiegi te nie poprawiły osiągów. System wciągający koła był ciężki i kłopotliwy w obsłudze.
  • 147 był wariantem 144 M5 wyposażonym w silniki rzędowe Hispano Suiza oraz w zdwojony statecznik pionowy.
  • Amiot 143 No 100 wyposażono w silniki Gnome Rhone przystosowane do pracy w klimacie tropikalnym.
  • 150 BE był samolotem torpedowym. Oparto go na wersji 143, wyposażono w zdwojony statecznik pionowy i wymienne z kołami pływaki. Latem 1939r. torpedowiec uległ zniszczeniu w katastrofie.

Amiot 144 M5 (foto. Armee de I`Air)

Pierwsze Amioty 143 trafiły do jednostek latem 1935r. Po wybuchu II Wojny Światowej ich głównym zadaniem były nocne bombardowania niemieckich pozycji - informacyjno - propagandowymi ulotkami! O bojowej skuteczności "autobusów" może świadczyć nalot wykonany 14 maja 1940r. Z dwunastu maszyn wyznaczonych do ataku w okolicach Sedanu powróciła jedna. Po tym zdarzeniu Amioty wykonywały loty jedynie nocą, ale ich skuteczność była mizerna. Po kapitulacji ocalałe maszyny trafiły do lotnictwa Vichy, gdzie wykonywały zadania transportowe. Z czasem różnymi drogami przerzucano je do Afryki. Tam przetrwały do początku 1944r.

 

Dane taktyczno-techniczne:

Amiot 143 M5 był pięciomiejscowym, dwusilnikowym, całkowicie metalowym samolotem wielozadaniowym w układzie górnopłata.

Napęd:

Dwa silniki o przeciwbieżnych obrotach Gnome Rhone Mistral Major o mocy maksymalnej 900 KM.

Uzbrojenie:

5 karabinów maszynowych MAC 1934 7,5 mm, bomby o masie do 800 kg.

  • Długość [m]                               18,24
  • Rozpiętość [m]                          24,55
  • Wysokość [m]                              5,70
  • Masa maks [kg]                          9710
  • Prędkość maks [km/h]                310
  • Pułap maks [m]                          7900
  • Zasięg maks [km]                      2000